دهان بخش کوچکی از ساختمان کلی بدن ما انسان‌ها را تشکیل می‌دهد. اما کوچک بودن آن دال بر بی‌اهمیت بودنش نیست. دندان‌ها، مهم‌ترین بخش در دهان ما هستند و کاربردهای متعددی دارند. با استفاده از دندان‌ها علاوه بر جویدن مواد غذایی قادر به تلفظ کلمات و صحبت کردن خواهیم بود و می‌توانیم از لبخندی زیبا بهره‌مند باشیم. داشتن اطلاعات بیشتر در مورد آناتومی دندان و ساختمان آن به ما در شناخت بهتر کارکرد آن‌ها و محافظت از دندان‌ها کمک خواهد کرد. این مطلب را به ارائه‌ی توضیحاتی درباره‌ی آناتومی دندان اختصاص داده‌ایم. با ما همراه باشید.

حتما بخوانید  هزینه ایمپلنت دندان چه قدر است؟

آناتومی دندان

اولین مرحله برای درک بهتر آناتومی دندان شناخت اجزاء مختلف تشکیل‌دهنده‌ی آن به‌طور مجزا است. این اجزاء در کنار یکدیگر ساختمان دندان و شکل نهایی آن را به وجود می‌آورند و هر کدام کارایی و عملکرد منحصربه‌فردی دارند. سه قسمت اصلی تشکیل‌دهنده‌ی آناتومی دندان عبارت‌اند از تاج، گردن و ریشه. آنچه از شکل دندان برای ما قابل رؤیت است، قسمت تاج آن است که از لثه بیرون می‌آید. کمی پایین‌تر از تاج دندان به گردن آن می‌رسیم. گردن دندان روی خط لثه واقع شده است و میان تاج و ریشه‌ی دندان قرار گرفته است.

پایین‌ترین قسمت دندان ریشه‌ی آن است که زیر لثه قرار دارد. بعضی از دندان‌ها تنها یک ریشه در لثه دارند. از آن جمله می‌توان به دندان‌های قدامی و نیش اشاره کرد. در سوی دیگر دندان‌های آسیاب بزرگ و آسیاب کوچک، چهار ریشه در لثه دارند. انواع دندان‌های موجود در دهان و تفاوت‌های آن‌ها با یکدیگر و کاربردشان از دیگر مباحث مهم در آناتومی دندان است. در این مطلب توضیح مختصری درباره‌ی انواع دندان‌ها هم در اختیارتان خواهیم گذاشت. اما پیش از آن، به ارائه‌ی جزئیات بیشتری درباره‌ی قسمت‌های مختلف تشکیل‌دهنده‌ی ساختمان دندان خواهیم پرداخت.

ساختمان دندان متشکل از چه قسمت‌هایی است؟

تاج دندان

همان طور که گفتیم تاج تنها قسمت قابل‌رؤیت از شکل دندان است. بر روی تاج، پوشش سخت و محکمی قرار دارد که به آن مینای دندان می‌گوییم. مینای دندان در واقع از قسمت داخلی ساختمان دندان که همان عاج باشد محافظت می‌کند. جالب است بدانید که مینای دندان سخت‌ترین ماده‌ی موجود در بدن انسان است. حتی از استخوان هم سخت‌تر. مینای دندان این سختی را وام‌دار ترکیبات تشکیل‌دهنده‌اش است: یعنی فسفر و کلسیم.

حتما بخوانید  عوارض دندان پوسیده بر بدن

عاج دندان

عاج دندان در قسمت داخلی ساختمان دندان قرار دارد. در مقایسه با مینای دندان کمی نرم‌تر است و ساختاری شبیه به استخوان‌ها دارد. همچنین برخلاف مینای دندان که سخت و محکم است، عاج خاصیت کشسانی و تراکم‌پذیری دارد. لوله‌های کوچکی در ساختار عاج دندان وجود دارند که آن را با عصب مرکزی دندان در قسمت مغز یا پالپ مرتبط می‌کنند.

حتما بخوانید  اصلاح طرح لبخند

ساروجه و غشاء پریودنتال یا پیرادندانی

کمی که در ساختمان دندان از لثه پایین‌تر برویم، قسمت تحتانی عاج، نزدیک به ریشه، با لایه‌ای نازک از ساروجه پوشانده شده است. این ساروجه در واقع همان نقش مینای دندان را برای تاج بازی می‌کند. با این تفاوت که کمی نرم‌تر از آن است و ساختاری شبیه به استخوان دارد. غشاء پریودنتال هم از دیگر قسمت‌های مهم در آناتومی دندان است که به همین ساروجه متصل می‌شود. وظیفه‌ی این غشاء در واقع متصل کردن ریشه‌ی دندان به استخوان فک است. تارهای قابل‌ارتجاع موجود در غشاء پریودنتال این امکان را برای دندان فراهم می‌کنند تا در حفره‌ی استخوانیش کمی امکان تحرک داشته باشد.

حتما بخوانید  چگونه بدون بلیچینگ دندان خود را سفید نگه داریم؟

مغز دندان یا پالپ

این‌ها دیگر قسمت‌هایی هستند که در شکل دندان قابل‌رؤیت نیستند. مغز، همان طور که از نامش برمی‌آید قسمت مرکزی و اصلی ساختمان دندان است. مغز دندان از بافت نرم درست شده است و رگ‌های خونی موجود در آن، امکان رسیدن مواد غذایی موردنیاز به دیگر قسمت‌های ساختمان دندان را فراهم می‌کنند. به‌علاوه عصب‌های دندان هم در همین قسمت مغز قرار دارند. با استفاده از این عصب‌ها است که امکان حس کردن داغی یا سردی مواد خوراکی و نوشیدنی‌های مختلف را پیدا می‌کنیم. رگ‌های لنفاوی موجود در مغز دندان هم گلبول‌های سفید را به دیگر قسمت‌های ساختمان دندان منتقل می‌کنند و از آن‌ها در برابر باکتری‌ها محافظت می‌کنند.

حتما بخوانید  اختلال رویش دندان اضافی یا هایپردونتیا چیست؟

کانال ریشه‌ی دندان

امتداد مغز دندان در ریشه‌ی آن قسمت دیگری را در ساختمان دندان به وجود می‌آورد که کانال ریشه نام گرفته است. کانال ریشه‌ی دندان از طریق دهانه‌ی ریشه با بافت‌های نزدیک مرتبط می‌شود. خون از طریق همین دهانه به مغز دندان راه پیدا می‌کند. به‌علاوه ارتباط مغز دندان با عصب بافت‌های اطراف هم از همین طریق فراهم می‌شود.

سایر قسمت‌های مرتبط با لثه که در آناتومی دندان مطرح می‌شوند

  • لثه: بافت نرمی است که از ریشه‌ی دندان محافظت می‌کند. همین طور از دندان‌هایی که هنوز فرصت خارج شدن از لثه و درآمدن را پیدا نکرده‌اند.
  • استخوان فک: قسمتی از فک است که ریشه‌ی دندان‌ها را در بر می‌گیرد.
  • رباط پریودنتال: سیستمی از رشته‌های بافتی متصل‌کننده‌ی کلاژنیک که ریشه‌ی دندان را به حفره‌اش متصل می‌کند.

آناتومی دندان؛ انواع دندان‌ها

 

انواع دندان-آناتومی دندان

 

گذشته از بحث شکل دندان، ساختمان دندان و اجزاء تشکیل‌دهنده‌ی آن، مبحث مهم دیگری که در آناتومی دندان مطرح می‌شود راجع به انواع دندان‌ها است. دندان‌ها بر اساس کاربرد و موقعیت‌شان در دهان به چند دسته‌ی جداگانه تقسیم‌بندی می‌شوند که در ادامه به تشریح آن‌ها خواهیم پرداخت:

 

  • دندان‌های قدامی: دندان‌های تیز ردیف جلو (چهار دندان بالا و چهار تا پایین) هستند که برای تکه‌تکه کردن غذا به کار می‌روند.
  • دندان‌های نیش: دندان‌های نوک‌تیزی هستند که کاربردشان در پاره کردن مواد غذایی است.
  • دندان‌های آسیاب کوچک: اگر به شکل دندان آسیاب کوچک دقت کنید، دو قسمت نوک‌تیز بر روی سطح آن خواهید دید. از این دندان‌ها برای پاره کردن و له کردن مواد غذایی استفاده می‌شود.
  • دندان‌های آسیاب بزرگ: با دقت به شکل دندان آسیاب بزرگ به‌جای دو قسمت نوک‌تیز چند تا از آن‌ها خواهید دید. کاربرد دندان‌های آسیاب بزرگ در جویدن مواد غذایی است و مثل سنگ آسیاب عمل می‌کنند.
حتما بخوانید  چرا لثه‌هایم مدام خونریزی می‌کنند؟ 6 دلیل اصلی ورم و خونریزی لثه

جمع‌بندی

اگر دندان عقل را هم در شمار سایر دندان‌ها حساب کنیم، مجموعا ۳۲ دندان در دهان‌مان داریم. برای جویدن مناسب مواد غذایی به آن‌ها نیاز خواهیم داشت. بنابراین فارغ از نوع، شکل و ساختمان دندان، باید سعی کنیم از آن‌ها محافظت کنیم و با رعایت اصول بهداشتی، از عفونت دندان‌ها و خرابی‌شان پیشگیری کنیم. این را هم باید در نظر داشته باشیم که شکل دندان ها تأثیر بسزایی بر ظاهر و اعتماد به نفس ما خواهد داشت. بنابراین بهتر است بیشتر به سلامت‌شان توجه نشان بدهیم.

 

دکتر لاله زمانی ، بهترین دندانپزشک زیبایی در تهران میباشند