آیا نگران رشد نامناسب دندان‌های فرزند خود هستید؟ به طور معمول، اولین پیشنهاد رایج دندان‌ پزشک زیبایی برای مرتب کردن دندان‌هایی که به شکل نامناسبی رشد کرده و کج شده‌اند، بریس‌های ارتودنسی می‌باشند. از سوی دیگر، بسیاری از والدین و حتی کودکان تمایلی به استفاده از بریس‌های ارتودنسی ندارند. حال سؤالی که پیش می‌آید این است که «چه عواملی باعث کج شدن دندان می‌شوند؟» در پاسخ به چنین سؤالی می‌توان گفت که رشد استخوان‌های فک و صورت در روند رشد مناسب دندان‌ها در بزرگ‌سالی تأثیر به سزایی دارند.

از همین روی، افزایش آگاهی نسبت به عوامل کج شدن دندان موجب می‌شوند تا از ابتدای تولد کودک خود مجموعه عادات درستی را به منظور رشد مناسب دندان‌ها به وی آموزش دهید. همچنین در این صورت دیگر نگران روش‌های درمانی ارتودنسی برای بهبود وضعیت دندان‌های فرزند خود نباشید.

در همین راستا، در این مقاله قصد داریم تا در ابتدا انواع مختلف دندان‌هایی را مورد بررسی قرار دهیم که به صورت نامناسبی رشد یافته‌اند. سپس مجموعه عوامل کج شدن دندان را تشریح می‌کنیم. با ما همراه باشید.

  • چگونه کج بودن دندان‌های خود را تشخیص دهیم؟
  • چه عواملی باعث کج شدن دندان می‌شوند؟

چگونه کج بودن دندان‌های خود را تشخیص دهیم؟

همان‌طور که اشاره شد، استخوان‌های فک و صورت تأثیر مستقیمی در روند رشد دندان‌های افراد در بزرگ‌سالی دارند. از سوی دیگر، استخوان‌های فک و صورت افراد معمولاً تا پیش از ۷ سالگی شکل می‌گیرند. از همین روی، می‌توان گفت که مناسب‌ترین سن برای مقابله با مجموعه عوامل کج شدن دندان از سنین پیش از ۷ سالگی شروع می‌شود. به هر حال دندان‌های کج به سه دسته کلی تقسیم می‌شوند. در ادامه، برای تشخیص کج بودن دندان‌های خود هر یک از سه دسته را مورد بررسی قرار می‌دهیم.

۱٫ دندان‌های نیش متقاطع

در این گروه دندان‌هایی جای می‌گیرند که در آن دندان‌های نیش بالا و پایین روی هم قرار دارند. در حقیقت، این مورد از کج شدن دندان در کودکانی که خروپف می‌کنند، بسیار شایع است. به علاوه، این مشکل خود به دو گروه قابل‌تقسیم است که عبارت‌اند از:

  •  در گروه اول دندان‌های نیش پایین روی دندان‌های نیش بالا قرار می‌گیرند.
  • در گروه دوم دندان‌های نیش بالا روی دندان‌های نیش پایین قرار می‌گیرند. البته لازم به ذکر است که این مشکل در افرادی که به صورت مستقیم از دهان خود تنفس بیشتری دارند، شایع‌تر است.

    دندان‌های نیش بالا متقاطع

 

۲٫ دندان‌های نیش باز

در این مورد از کج شدن دندان معمولاً دندان‌های نیش فاصله‌ای قابل‌توجه از یکدیگر دارند؛ اما در عین حال دندان‌های پشتی فرد روی هم قرار می‌گیرند. به طور کلی، این مشکل در افرادی شایع‌تر است که در دوران کودکی انگشت شصت خود را می‌مکیدند یا عادات مشابه آن داشتند.

دندان‌های نیش باز

۳٫ جلو بودن فک بالا

در این مشکل از کج شدن دندان معمولاً فک بالایی به میزان قابل‌توجهی جلوتر از فک پایین قرار دارد. از سوی دیگر، می‌توان گفت که چنین مشکلی در صورت عدم تمایل فک پایین به سمت جلو نیز بروز می‌دهد. در این حالت دندان‌های پایین پشت دندان‌های فک بالا قرار می‌گیرند. به علاوه، از جمله عوامل کج شدن دندان‌ها در این مورد می‌توان به تنفس‌های مداوم از طریق دهان اشاره کرد. در ادامه، عوامل کج شدن دندان را با جزئیات بیشتری تشریح می‌نماییم.

 

چه عواملی باعث کج شدن دندان می‌شوند؟

به طور کلی، عوامل مختلفی در روند کج شدن دندان تأثیرگذار هستند. در این بخش برخی از رایج‌ترین عوامل کج شدن دندان را مورد بررسی قرار می‌دهیم.

۱٫ رشد نامناسب استخوان فک و صورت

همان‌طور که اشاره شد، رشد صحیح استخوان فک تأثیر قابل‌توجهی در جلوگیری از کج شدن دندان در بزرگ‌سالی دارد. از سوی دیگر، رشد نامناسب استخوان جمجمه تأثیری مستقیم در روند رشد استخوان فک و مهره‌های گردنی دارند. در حقیقت، چنانچه استخوان فک به اندازه کافی رشد کند، دندان‌های فرد فضای کافی برای رشد داشته و امکان کج شدن دندان در آن کاهش می‌یابد. حال اگر بخواهیم مشکل کج شدن دندان را از دو بُعد استخوان‌های فک بالا و پایین مورد بررسی قرار دهیم، خواهیم داشت:

  • فک بالا: این قسمت مربوط به رشد دندان‌های بالایی بوده و قسمت سخت آرواره‌های انسان را تشکیل می‌دهد. در حقیقت، می‌توان گفت که روند رشد سایر اجزای صورت تأثیری مستقیم در آن دارند. همچنین عواملی نظیر موقعیت زبان و نحوه تنفس از طریق بینی نیز در رشد آن تأثیری قابل‌توجه دارند.

بنابراین از علائم رشد نامناسب فک بالا می‌توان به بزرگ، کوچک یا شکل V بودن استخوان آرواره اشاره کرد. همچنین عدم وجود استخوان‌های گونه، افتادگی چشم یا کج شدن دندان نیز از علائم رشد نامناسب فک بالا می‌باشند.

  • فک پایین: این قسمت مربوط به رشد دندان‌های پایین بوده و جمجمه انسان را به قسمت مفصل فکی گیجگاهی متصل می‌کند. به علاوه، از جمله علائم رشد نامناسب فک پایین می‌توان به عقب بودن چانه، مشخص بودن گردی چانه یا عدم رشد رو به جلوی فک بالا و پایین اشاره کرد.

۲٫ گرفتگی راه بینی

از جمله دیگر عوامل کج شدن دندان می‌توان به انسداد راه تنفسی بینی اشاره کرد. در واقع، تنفس از راه بینی برای رشد مناسب فک و دندان از اهمیت بالایی برخوردار است. در حالت طبیعی هر یک از افراد در طول روز دو تا سه هزار مرتبه نفس می‌کشند. در نتیجه، نیروی حاصل از تنفس از طریق بینی موجب می‌شود تا فک‌های بالا و پایین به اندازه کافی رشد کنند. در چنین شرایطی، فضای مناسب برای رشد دندان‌ها فراهم می‌شود.

حال اگر فردی در دوران کودکی (پیش از رشد فک بالا و پایین) به هر دلیلی دچار گرفتگی مجرای بینی شود، عادت تنفس از راه دهان را یافته و همین موضوع منجر به رشد نامناسب فک و در نهایت کج شدن دندان‌ها می‌گردد. در حقیقت، فشار ناشی از تنفس از طریق مجرای بینی مسدودشده موجب می‌شود تا کودک به ناچار تنفس از طریق دهان را انتخاب کند.

از سوی دیگر، برخی از رایج‌ترین عواملی که موجب گرفتگی مجرای تنفسی بینی می‌شوند عبارت‌اند از عفونت سینوسی، متورم شدن لوزه‌ها، عفونت مجرای تنفسی، آلرژی یا قرار گرفتن زبان کودک در مجرای تنفسی در هنگام خواب. البته با مراجعه به متخصصان گوش، حلق و بینی می‌توان از گرفتگی یا آزاد بودن راه تنفس بینی کودک خود اطمینان حاصل کرده و روند رشد مناسب دندان‌های کودک را تضمین نمود.

۳٫ موقعیت نادرست زبان

در حالت طبیعی، وضعیت زبان باید به گونه‌ای باشد که به طور کامل داخل دهان قرار گیرد. در حقیقت، نوک و پشت زبان قابلیت فشار آوردن به استخوان فک بالایی را دارند. به عبارت بهتر، بیرون آمدن زبان یا قرار گرفتن آن مابین دندان‌ها می‌تواند از جمله عوامل کج شدن دندان باشد.

به بیان دیگر، ماهیچه‌های متصل به فک، جمجمه، ستون فقرات و گلو منجر به نگاه داشتن زبان در داخل حفره دهان می‌شوند. با این حال، قرار گرفتن زبان بیرون از دهان یا مابین دندان‌ها نشان‌دهنده این است که ماهیچه‌های مذکور توان کافی برای نگاه داشتن زبان ندارند! بنابراین یکی از بهترین زمان‌ها برای تشخیص موقعیت نامناسب زبان کودک در هنگام تماشای تلویزیون است. در چنین مواقعی به حرکات کودک خود دقت کنید؛ اگر او زبانش را بیرون از دهان یا مابین دندان‌هایش نگاه می‌دارد، این موضوع می‌تواند در آینده منجر به کج شدن دندان‌های وی گردد.

۴٫ موقعیت نامناسب لب‌ها

در حالت طبیعی لب‌های فرد باید قابلیت قرار گرفتن روی یکدیگر را داشته باشد. به عبارت دیگر، اگر لب بالا و پایین فرد در هنگام بسته شدن دهان روی هم قرار نگیرند، این موضوع می‌تواند نشان‌دهنده موقعیت نامناسب زبان فرد بوده و در نهایت روند رشد مناسب دندان‌ها را دچار اختلال سازد. از جمله علائم نشان‌دهنده فرم نامناسب لب‌ها می‌توان به حالت افتادگی لب پایین یا فشار روی عضلات چانه در هنگام تماس لب‌ها اشاره کرد.

۵٫ عادات نادرست دهانی

برخی عادات نادرست دوران کودکی نیز می‌توانند از جمله عوامل کج شدن دندان محسوب شوند. برای مثال، استفاده طولانی‌مدت از پستانک برای دندان‌های کودکان مضر بوده و در آینده موجب بروز مشکل دندان‌های نیش باز در آنان می‌گردد. از جمله دیگر عادت نادرست در جهت رشد نامناسب دندان‌ها می‌توان به مکیدن انگشت شصت، تکیه دادن طولانی‌مدت روی چانه، خوابیدن روی شکم یا دندان‌قروچه اشاره کرد.
در این مقاله سعی نمودیم تا به سؤالی با مضمون «چه عواملی باعث کج شدن دندان می‌شوند؟» پاسخ دهیم؛ اما به خاطر داشته باشید که عوامل کج شدن دندان از بدو تولد کودک نیاز به توجه دارند. بنابراین با برنامه‌ریزی صحیح و عملکردی مناسب می‌توانید قبل از بروز مشکلات دندان عاداتی صحیح در کودک خود ایجاد نمایید. در این صورت فرزندتان در دوران بزرگ‌سالی دندان‌هایی مرتب و در نتیجه لبخندی زیبا خواهد داشت!